Beyçelik Gestamp/Çelikform Gestamp Ürün Kullanım Ömrü Sonu Yönetim Planı
ÜRÜN KULLANIM ÖMRÜ SONU (END-OF-LIFE MANAGEMENT) YÖNETİM PLANI
1. Amaç
Bu talimatın amacı; Beyçelik Gestamp ve Çelikform Gestamp tarafından tasarlanan ve üretilen otomotiv parçalarının kullanım ömrü sonunda çevresel etkilerinin en aza indirilmesini sağlamak, döngüsel ekonomi prensiplerini desteklemek, doğal kaynak tüketimini azaltmak ve ürünlerin mümkün olan en yüksek oranda geri kazanılmasını sağlamaktır.
Talimat; ISO 14001, ELV Direktifi (2000/53/EC), REACH, RoHS, GADSL, IMDS, TSRS, GRI, SBTi ve OEM müşteri gereklilikleri ile uyumlu yönetim sistemini tanımlar.
2. Kapsam
Bu talimat; Beyçelik Gestamp ve Çelikform Gestamp Türkiye ve Romanya operasyonlarında üretilen; pres parçaları, şasi komponentleri, kaynaklı alt montajlar, güvenlik parçaları ve sac metal otomotiv komponentlerinin tasarımından kullanım ömrü sonuna kadar olan yaşam döngüsünü kapsar.
Kapsamdaki Şirketler:
- Beyçelik Gestamp Otomotiv Sanayi A.Ş.
- Çelikform Gestamp Otomotiv A.Ş.
- Beyçelik Gestamp Romanya S.R.L.
3. Sorumluluklar
- Çevre ve Sürdürülebilirlik: End-of-Life stratejisinin oluşturulması, KPI takibi, döngüsel ekonomi projeleri, geri kazanım performansının raporlanması ve sürdürülebilirlik raporlaması.
- Ar-Ge: Design for Recycling, Design for Circularity, malzeme optimizasyonu, ürün sökülebilirliği ve geri dönüştürülebilirlik analizleri.
- Kalite: IMDS, ELV, PPAP, malzeme doğrulama ve OEM müşteri gereklilikleri.
- Satın Alma: Geri dönüştürülmüş içerik yönetimi, düşük karbonlu çelik tedariği ve tedarikçi sürdürülebilirlik değerlendirmesi.
- Üretim: Hurda yönetimi, atık ayrıştırma ve geri dönüşüm süreçlerinin yönetimi.
4. End-of-Life Yönetim Süreci
|
Sıra |
Süreç Adımı
|
|
1 |
Ürün Tasarımı |
|
2 |
Malzeme Seçimi |
|
3 |
IMDS & ELV Uygunluğu |
|
4 |
Seri Üretim & Müşteriye Sevkiyat |
|
5 |
Araç Kullanımı |
|
6 |
Araç Hurdaya Ayrılması & Parça Ayrıştırma |
|
7 |
Metal Geri Dönüşümü & Yeni Çelik Üretimi |
|
8 |
Yeni Ürün |
5. Tasarım İlkeleri
Yeni geliştirilen ürünlerde; geri dönüştürülebilir malzeme kullanımı, malzeme optimizasyonu, düşük karbon ayak izi, kolay sökülebilirlik, tek tip malzeme kullanımı, tehlikeli madde içermemesi ve uzun kullanım ömrü hedeflenir.
6. Malzeme Yönetimi
Şirket; geri dönüştürülebilir, düşük karbonlu ve yüksek mukavemetli çelik ile geri dönüştürülebilir tek polimer yapılı plastikleri tercih eder.
7. Yasal Uyum
ELV, REACH, RoHS, GADSL ve SVHC düzenlemeleri sürekli takip edilir ve her yeni ürün PPAP öncesinde kontrol edilir.
8. OEM Gereklilikleri
Müşterilere; IMDS kayıtları, ELV uygunluğu, malzeme kompozisyonu, SVHC bildirimi, PCF, LCA, geri dönüştürülebilirlik oranı ve kritik hammadde bilgileri sunulur.
9.Şirket Dışı Paydaş İş Birliği (End-of-Life Management)
Bu madde, şirketin kendi iç operasyonlarının ötesine geçerek otomotiv değer zincirindeki diğer aktörlerle kurduğu simbiyotik ilişkiyi ifade eder.
9.1. Detay: Sadece kendi atık yönetimimizden değil, ürünümüzün ömrü bittiğinde otomobilin geri dönüşüm sürecinde yer alan aktörlerle (Üretici Sorumluluk Kuruluşları, geri dönüşüm tesisleri, üniversiteler) entegre çalışmaktır.
9.2. Beyçelik Gestamp Çalışmaları ve Projeler:
- Üniversite-Sanayi İş Birliği: Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ) ile yürütülen “İleri Geri Dönüşüm Materyal Analizleri” projesi. Otomotiv şasi parçalarının, kullanım ömrü sonunda farklı bir formda endüstriyel hammadde olarak kullanılması üzerine Ar-Ge çalışmaları.
- Sektör Koalisyonları: Otomotiv Yan Sanayicileri Derneği (TAYSAD) bünyesindeki Sürdürülebilirlik Çalışma Gruplarında, “Döngüsel Ekonomi ve Atık Yönetimi Standartları” geliştirme projelerine aktif katılım.
10. Kullanıcı Bilgilendirme ve Uygun İmha
Kullanıcının (OEM veya araç sahibi), parçayı imha ederken veya geri dönüşüme gönderirken doğru aksiyonu almasını sağlayan yönlendirme mekanizmasıdır.
10.1. Detay: Ürünün bir “atık” değil, “değerli bir hammadde kaynağı” olduğunu kullanıcıya hatırlatan veri ve etiketleme sistemidir.
10.2. Beyçelik Gestamp Çalışmaları ve Projeler:
- Dijital Malzeme Pasaportu (IMDS Entegrasyonu): Müşterimiz olan OEM’ler için hazırlanan IMDS veri girişleri, parçanın tüm kimyasal içeriğini ve geri dönüşüm kısıtlarını içerir. Bu veriler, aracın kullanım ömrü sonunda yetkili geri dönüşüm tesislerine bir “kullanım kılavuzu” olarak rehberlik eder.
- QR Kodlu İzlenebilirlik Projesi: Bazı komponentler üzerinde yer alan veya ambalajda bulunan QR kodlar ile ilgili parçanın “Söküm ve İmha Protokolü”ne (Disassembly Guide) erişim sağlanması çalışmaları.
- Geri Kazanım El Kitapçıkları: OEM müşterileri ile paylaşılan “Parça Söküm ve Geri Kazanım Kılavuzu”. Bu kılavuz, özellikle güvenlik parçalarının (koltuk rayları, şasi güçlendiriciler) sökümünde geri dönüşüm tesislerine teknik rehberlik etmektedir.
11 Ambalaj Optimizasyonu
Ürünün üretim tesisinden müşteri hattına taşınırken kullanılan birincil ambalajların, imha süreçlerini kolaylaştıracak şekilde tasarlanmasıdır.
11.1 Detay: Ambalajın karmaşık katmanlardan (köpük, naylon, karışık plastik) arındırılarak geri dönüşümün kolaylaştırılmasıdır.
11.2 Beyçelik Gestamp Çalışmaları ve Projeler:
- “Monomateryal” Ambalaj Geçişi: Daha önce kullanılan çok katmanlı koruyucu kaplamalar yerine, %100 geri dönüştürülebilir “Tek Tip Polimer” bazlı (sadece PE veya sadece PP) ambalajlara geçiş projesi.
- Hafifleştirme (Lightweighting) Projeleri: Ambalaj tasarımında statik hesaplamalar yapılarak, taşıma güvenliğinden ödün vermeden kullanılan plastik/karton miktarının azaltılması. Bu, müşteri hattındaki atık yükünü doğrudan azaltmaktadır.
- Metal Kasa ve Tekrar Kullanılabilir Ekipman: Tek kullanımlık ahşap veya plastik paletlerin yerini alan, metal katlanabilir kasalar. Bu kasalar, döngüsel ekonomi kapsamında tesisler arasında 100+ kez kullanılabilmektedir.
12. Sökülebilirliğe Yönelik Tasarım (Design for Disassembly)
Parçanın kullanım ömrü sonunda, bir alet veya ağır işlem gerektirmeden, hızla otomobilden ayrıştırılabilmesini sağlamaktır.
12.1. Detay: Parçaların birbirine tutkal veya kalıcı kaynakla değil; mekanik (geçmeli) yöntemlerle bağlanması, söküm süresini ve maliyetini düşürür.
12.2. Beyçelik Gestamp Çalışmaları ve Projeler:
- Modüler Şasi Tasarımı: Yeni nesil elektrikli araç (EV) projelerinde, şasi parçalarının kaynaklı birleşimi yerine, daha kolay sökülebilir ve ayrıştırılabilir mekanik bağlantı elemanlarının kullanımı için yapılan tasarım iyileştirmeleri.
- Standart Bağlantı Elemanı Kullanımı: Özel/spesifik vidalar yerine, her geri dönüşüm tesisinde bulunan standart vida tiplerinin kullanımına yönelik tasarım standartları.
13. Geri Kazanım Yönetimi
Üretim sırasında oluşan çelik, alüminyum, plastik, karton, ahşap, ambalaj ve elektronik atıklar “sıfır atık depolama” yaklaşımıyla lisanslı tesislere gönderilir.
14. Döngüsel Ekonomi Yol Haritası (2026–2040)
|
Dönem |
Hedef |
|
Kısa Vade (2026-2028) |
Tüm tesislerde talimat uygulaması, ELV ve IMDS uyumunun %100 sağlanması. |
|
Orta Vade (2029-2035) |
Geri dönüştürülebilirlik analizlerinin zorunlu olması, LCA/PCF yaygınlaşması, %35 geri dönüştürülmüş çelik oranı. |
|
Uzun Vade (2036-2040) |
Döngüsel ekonomi prensiplerinin tam entegrasyonu ve %40 geri dönüştürülmüş içerik hedefi. |
15. KPI’lar
|
Gösterge |
Hedef |
Dönem |
|
ELV uygunluğu |
%100 |
Kısa Vade (2026-2028) |
|
IMDS zamanında giriş |
%100 |
Kısa Vade (2026-2028) |
|
Hurda geri kazanımı |
≥%99 |
Orta Vade (2029-2035) |
|
Geri dönüştürülebilir ürün |
≥%97 |
Uzun Vade (2036-2040) |
|
Yeniden kullanılabilir ambalaj |
≥%90 |
Orta Vade (2029-2035) |
|
Yasaklı madde uygunsuzluğu |
0 |
Kısa Vade (2026-2028) |
|
SVHC bildirimi |
%100 |
Kısa Vade (2026-2028) Orta Vade (2029-2035) |
|
Yeni projelerde analiz |
%100 |
Kısa Vade (2026-2028) Orta Vade (2029-2035) |
16. İzleme ve Raporlama
Sonuçlar; Yönetimin Gözden Geçirmesi, ISO 14001, Sürdürülebilirlik Raporu, EcoVadis, CDP ve TSRS raporlamalarında kullanılır.
17. Risk ve Fırsat Analizi
|
Risk/Fırsat |
Aksiyon |
|
Yasal Mevzuat Değişiklikleri |
Sürekli takip ve güncelleme |
|
Tedarikçi Uygunsuzluğu |
Sürdürülebilirlik denetimleri |
|
EcoVadis/SBTi Skoru |
Döngüsel ekonomi iyileştirmeleri |
18. RACI Sorumluluk Matrisi
|
Faaliyet |
Çevre/Sürd. |
Ar-Ge |
Kalite |
Satın Alma |
|
EOL Politikası |
A |
C |
C |
I |
|
Tasarım |
C |
A |
C |
I |
|
IMDS Yönetimi |
C |
R |
A |
I |
|
Hurda Yönetimi |
C |
I |
C |
A |
A: Accountable (Nihai sorumlu) R: Responsible (Uygulayan) C: Consulted (Danışılan) I: Informed (Bilgilendirilen)
19. Performans Göstergeleri (KPI Dashboard)
KPI sonuçları üçer aylık dönemlerde değerlendirilerek üst yönetime sunulur.
20. Yol Haritası Detayları (2026-2040)
- 2026: Uygulama başlangıcı
- 2030: LCA/PCF süreçlerinin tüm projelere entegrasyonu.
- 2040: %40 geri dönüştürülmüş içerik ve tam entegrasyon.
21. Süreç Akış Şeması
Müşteri Talebi → Tasarım → Malzeme Seçimi → Mevzuat Kontrolü → IMDS → Üretim → Sevkiyat → Hurdaya Ayrılma → Geri Dönüşüm → Yeni Ürün.
22. Referans Dokümanlar
ISO 14001:2015, ISO 14040/44, ELV Direktifi, REACH, RoHS, GADSL, IMDS, GRI, SBTi.